Από τον Νίκο Λιβαδά στον Νίκο Καμπάνη κι ακόμα πιο πριν. Δρ. Δημήτρης Μεταλληνός, Γεράσιμος Λιβαδάς - Ράζος, Θανάσης Μουσόπουλος.

1653081003614.png
1653081085234.png

Αριστερά: 20/08/1998: Εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου του Ν. Λιβαδά στα Καμιναράτα. Φωτό: Ηλίας Γαλιατσάτος.

Την ίδια εποχή που ο Πατέρας Γεώργιος Μεταλληνός ασχολήθηκε με την έρευνα του Βάρνεκε για το αν προσάραξε ο Απόστολος Παύλος στην Κεφαλλονιά, ο Νίκος Λιβαδάς ερευνούσε σχετικά με την Ομηρική Ιθάκη. Από παλαιότερα φίλοι και πολλές φορές βρέθηκαν μαζί να κάνουν επιτόπια έρευνα. Τελικά ο παπαΓιώργης προλόγισε το βιβλίο «Κεφαλληνία, η Αποκάλυψη της Ομηρικής Ιθάκης. Όμηρος και Οδυσσέας οι Κεφαλλήνες» του Νίκου Λιβαδά το 1998 και, αργότερα ήταν πάντα στο πλευρό μου, όταν συνέχισα εγώ εκείνη την έρευνα.


1653082019261.png

Είχα πολύ δουλειά με το τελευταίο βιβλίο που επεξεργαζόμουν, τη ραψωδία ν’ της Οδύσσειας, και θυμήθηκα ότι ο Νίκος είχε εξώφυλλο τον Αθέρα, δηλαδή την παραλία που ‘βγάζει’ η ραψωδία αυτή και οι Φαίακες τον Οδυσσέα στην πατρίδα.

Ειδοποίησα τους πιο παλιούς συνεργάτες να γράψουν κάτι, αλλά δεν είναι πια εδώ. Τα χρόνια μας τους στέρησαν κι έτσι βρήκα κάποιους από τους απογόνους. Μαζί στο χορό και ο φιλολογικός μου μέντορας κι έτσι ‘έχουμε νικητή’. Η θεωρία θριάμβευσε, γιατί το πέρασμα στην επόμενη γενιά είναι σημαντικός παράγοντας για την αθανασία. Κι αθανασία της θεωρίας σημαίνει να μπορεί να βλαστάνει και να βγάζει κλαδιά και παρακλάδια.

Περήφανος θα είναι κι ο Οδυσσέας μας, που πάντα στριφογυρίζει κοντά μας, μας παροτρύνει και μας στέλνει ευνοϊκές συμπτώσεις.

Ας αφήσουμε λοιπόν να ανοίξουν την ψυχή τους, τρεις πάροχοι ευγένειας, ενέργειας, γνώσεων και αγάπης για τον Όμηρο, το έργο του και τους συνεχιστές του.


Δρ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΣ

Ήμουν έφηβος, στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, όταν παρακολουθούσα με απόλυτο θαυμασμό τον «Δάσκαλο» Νίκο Λιβαδά Τουμασάτο και τον προσωπικό μου Δάσκαλο (και) πατέρα Γεώργιο Μεταλληνό, να προσπαθούν να εντοπίσουν τα Ομηρικά αποτυπώματα του πολυμήχανου Οδυσσέα στην Κεφαλονιά και συγκεκριμένα στην Παλική. Εκείνες οι μακρές συζητήσεις ζωντάνευαν στα μάτια μου τα επικά λογοτεχνικά κείμενα προσδίδοντάς τους «ιστορική διάσταση» κι έχουν παραμείνει ανεξίτηλες στη μνήμη μου, αλλά κυρίως στην ψυχή μου. Αιωνία η μνήμη των δύο υπέροχων αυτών Δασκάλων...

Στην παρέα μας αυτή, όμως, γνώρισα και τον νεαρό τότε (και πάντα) Νίκο Καμπάνη, ο οποίος με θετική σκέψη και προοπτική, αφουγκραζόταν και ενστερνιζόταν τους προβληματισμούς και τις θεωρίες των δύο επιφανών συνομιλητών. Μάλιστα, συνδέθηκε και ακολούθησε πιστά τον «κυρ Νίκο» (Λιβαδά Τουμασάτο), τον μαΐστορα και μέντορά του. Στη μνήμη ιδιαίτερα του τελευταίου, που άνοιξε νέους δρόμους στο Ομηρικό ζήτημα, συνεχίζει αόκνως ο Νίκος Καμπάνης το υπέροχο ταξείδι της «νέας Οδύσσειας». Ασφαλώς και γνωρίζω, ως ταπεινός ερευνητής της ιστορίας και ιδιαίτερα της επτανησιακής, ότι τα Ομηρικά έπη αποτελούν πρωτίστως ποιήματα κι όχι ιστορικά κείμενα. Ως έπη, όμως, δηλαδή δημιουργήματα ενός συγκεκριμένου δημιουργού (Όμηρος), μεταφέρουν την «ιστορία» ή τις «ιστορίες» τους και συγγράφονται εν ιστορικώ χρόνω... Η «ιστορική» αυτή πτυχή της Οδύσσειας, είναι άλλωστε το σημείο συνάντησής μας μ’ όλους τους προαναφερθέντες Ομηριστές και ιδιαίτερα με τον συνεχιστή της εν λόγω Ομηρικής παράδοσης και αγαπητό φίλο Νίκο Καμπάνη. Καλό ταξείδι, λοιπόν, στον υπέροχο κόσμο του κοινού μας παππού. Του μεγάλου Ομήρου...

Δρ. Δημήτριος Γ. Μεταλληνός​
1653082534460.png
1653082590704.png

Με τον Δημήτρη Μεταλληνό στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κέρκυρας και στον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας



1653082985830.png

Ο ερευνητής Νικ. Γ. Λιβαδάς, βρίσκεται στη θέση του Ρείθρου, στο Σαμόλι του Λιβαδιού χερσονήσου ΠΑΛΛΗΣ Κεφαλληνίας
συλλογιέται τα λόγια του ποιητή και ζωντανεύει στη σκέψη του τα πρόσωπα της Οδύσσειας μέσα στο θεϊκό τοπίο της γλυκιάς πατρίδας της Ιθάκης.



ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΛΙΒΑΔΑΣ - ΡΑΖΟΣ

... Έπους συνέχεια, ραψωδία ν΄:

α) ν΄, όπως Νίκος Λιβαδάς, ο ερευνητής-εξερευνητής, ο νέος Στράβων, σοβαρός μελετητής, άνοιξε διάπλατους ορίζοντες στο Ομηρικό ζήτημα με νέα στοιχεία, ακολούθησε δική του πορεία, στάθηκε μόνο στους στίχους του Ομήρου κατηύθυνε την σκέψη του ίσα ευθέως και δεν παραπλανήθηκε από καμμία σειρήνα, παραμένει ο πρωτοπόρος αναμφισβήτητα, έκλεισε στόματα, ‘’χαρτί μιλήσει, χωριάτης πάψει’’ όπως λέει κι ο σοφός λαός μας, κορυφαίος στο ομηρικό ζήτημα, ΟΜΗΡΑΡΧΗΣ.

...Ραψωδία ν΄:

β) ν΄, όπως Νίκος Καμπάνης, ο ερευνητής-θαλασσοπόρος, ο νέος Νέαρχος έχασε τον προπορευόμενό του, τον Νίκο Λιβαδά νωρίς, επίμονος μελετητής συνέχισε στην ίδια πορεία, άνοιξε πανιά και ακολούθησε το όραμά του, επεκτάθηκε και απλώθηκε σε όλη την επικράτεια του βασιλείου του Οδυσσέα, γνωρίζει που ήταν το παλάτι του Οδυσσέα, συμφωνεί με το όραμα του Νίκου Λιβαδά, αλλά απλώθηκε ως θαλασσοπόρος-ερευνητής για να προλάβει, τον σπρώχνει μανιασμένα, υποσυνείδητα ο γρήγορος χαμός του Λιβαδά, βιάζεται να οριοθετήσει την επικράτεια του βασιλείου του Οδυσσέα, να τελειώνει να ξαποστάσει ήσυχος στην Ιθάκη, τουλάχιστον αυτός να ξαποστάσει.

...Καλή συνέχεια στο έργο σου Νίκο, είμαι στην ΙΘΑΚΗ και σε περιμένω στο ΝΙΡΒΑΝΑ μου!

Γεράσιμος Λιβαδάς.- Ράζος, ανηψιός του Ν. Λιβαδά. Συγγραφέας - Ερευνητής - Ομηριστής.​
1653083307692.jpeg



ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ: ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΣΙΩΠΗ

Η ραψωδία ν΄ στον πρώτο της στίχο περιέχει τη λέξη σιωπῇ (ως δοτικοφανές επίρρημα παρουσιάζεται πάντοτε στον Όμηρο).


ν΄ 1 «... Ὧς ἔφαθ’, οἱ δ’ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ, ...»

Σε αρκετούς στίχους και της Ιλιάδας και της Οδύσσειας συναντούμε το ρήμα σιωπῶ και περισσότερο το ουσιαστικό.

Αναφέρω σχετικούς στίχους στην Οδύσσεια: α΄ 325, α΄ 339, κ΄ 140, και στην Ιλιάδα: Β΄ 280, Γ΄ 95, Δ΄ 412, Ζ΄ 4004, Π΄ 393, 0΄ 463 Ψ΄ 568, Σ΄ 556.

Σε κάποιες περιπτώσεις δίνεται διαταγή να ακούνε τον ομιλητή σιωπηλά. Άλλοτε γίνεται μια πράξη σιωπηλά. Προσταγές και διαταγές υπάρχουν κυρίως στην Ιλιάδα, λόγω του «στρατιωτικού» και «πολεμικού» κλίματος σε πολλά σημεία του έπους. Και εκεί όμως ο Έκτωρ βλέποντας το γιο του χαμογέλασε σιωπῇ, ως έκφραση συναισθημάτων.

Στην Οδύσσεια, έργο ειρηνικής δημιουργίας, το ουσιαστικό συνδέεται στην α΄ ραψωδία με την τέχνη του Φήμιου που τραγουδούσε και οι ακροατές / μνηστήρες άκουγαν σιωπηλά.

Στη ραψωδία ν΄ διαβλέπω μια «επέκταση» των στοιχείων που διακρίνουμε στην α΄ ραψωδία. Η σιωπή συνδέεται με την τέχνη. Ακούς μια αφήγηση ή ένα τραγούδι και μένεις «άλαλος» από θαυμασμό.

Η Τέχνη αξιοποιεί την εναλλαγή «λόγου» και «σιωπής». Ο Όμηρος με τους στίχους αυτούς περιγράφει με τον προδρομικό λόγο του τον ουσιαστικό ρόλο της Τέχνης. Η σιωπή είναι το αποτέλεσμα της αφήγησης, όχι κατόπιν διαταγής ή σύμβασης (σιωπούμε όταν μιλά ο άλλος). Σιωπή ως επενέργεια της Τέχνης.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ
Φιλόλογος - Συγγραφέας - Ποιητής
ΞΑΝΘΗ, ΜΑΪΟΣ 2022​
1653084891147.png



Θανάσης Μουσόπουλος: Οφειλή στον Νίκο Φραγκίσκου Καμπάνη, έναν ανήσυχο πολύπλευρο δημιουργό.

Τον Νίκο Φραγκίσκου Καμπάνη τον γνωρίσαμε πριν από τέσσερες δεκαετίες. Καθ’ όλη αυτή την περίοδο πολλά είναι αυτά που τον απασχόλησαν δημιουργικά. Διπλός είναι ο σκοπός τούτου του κειμένου μου: πρώτο να παρουσιάσω συνοπτικά τους βασικούς τομείς του έργου του και δεύτερο να τον ευχαριστήσω για τη συνεργασία μας τα τελευταία χρόνια.

Τότε που τον γνωρίσαμε ήταν απόφοιτος της Γεωλογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


1653085228533.png
Μαρία Μουσοπούλου, Νίκος Καμπάνης, Θανάσης Μουσόπουλος, το 1986 στην Ξάνθη.

...Κατά τη διάρκεια των σπουδών του δημοσίευσε τα εξής, στα πλαίσια της Έδρας Γεν. Γεωλογίας - Παλαιοντολογίας:

-ΜΙΚΡΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ μαζί με το Πανεπιστήμιο Οχρίτσκι της Σόφιας, Θεσσαλονίκη 1981.

-ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ - ΦΡΑΓΜΑΤΑ (Τομέας ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ), Θεσσαλονίκη 1982.[/P

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ το 1983 το Παλαιοντολογικό Κοίτασμα: ΠΕΝΤΑΛΟΦΟΣ Ι (Μελέτη, Αξιοποίηση, Χρονολόγηση: Α.Π.Θ.).

Την επόμενη δεκαετία η μεγάλη του αγάπη ήταν το σκάκι. Στο σκάκι, με παιδιά και νέους, έδωσε μια ολόκληρη ζωή. Ως προπονητής και οργανωτής σχετικών εκδηλώσεων. Πολλά βιβλία του έχουν εκδοθεί και κατέκλυσαν όλη την Ελλάδα, για την εκμάθηση του σκακιού. Η προσφορά του έχει αναγνωριστεί. Δύο δείγματα:

«1ο Παιδικό Σκακιστικό Τουρνουά Rapid Βύρωνα. Απονομή Αναμνηστικής Πλακέτας στον Νικόλαο Καμπάνη για την Συνολική του προσφορά στο Σκάκι και την Κοινωνία. Την Απονομή έκαναν οι σημερινοί πρωταγωνιστές που δεν ήταν άλλοι από τους Σκακιστές».

«Ο Πανιώνιος Γ.Σ.Σμύρνης απονέμει στον Νικόλαο Καμπάνη τιμητική πλακέτα για τα 40 χρόνια ανελλιπούς προσφοράς στο Ελληνικό Σκάκι Ιανουάριος 2016».

Ο Ν. Φρ. Καμπάνης είναι Ομηριστής, συνεργάτης από το 1998 και συνεχιστής του έργου του Νίκου Λιβαδά Τουμασάτου. Το 2002-2003, μετά τον θάνατο του Νίκου Λιβαδά, άρχισε να εκπονεί μελέτες που αναφέρονται στην Ομηρική Γεωγραφία. Δημοσίευσε την «ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ» όπου με στοιχεία ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ (Ζάκυνθος), αναπαριστά μια χαμένη χερσόνησο στο νότιο άκρο της Παλλικής, τις ΑΛΑΛΚΟΜΕΝΕΣ!... Έχει από τότε μεταφράσει ραψωδίες της Οδύσσειας του Ομήρου στη Νεοελληνική.

Συνολικά είναι συγγραφέας 53 βιβλίων, (22 σκακιστικά, ένα λογοτεχνικό, δυο θεατρικά, 8 Ομηρικής Γεωγραφίας, 20 αναλύσεις ραψωδιών της Οδύσσειας. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί δυο στα αγγλικά, δύο στα γαλλικά και ένα στα ισπανικά.

Η αγάπη αυτή του Νίκου για τον Όμηρο είναι αξιοθαύμαστη. Στάθηκε η αφορμή για να ξαναπιάσω κείμενά μου για την παλιά μου αγάπη, τον Όμηρο. Επιπλέον, ευχαριστώ τον Νίκο Καμπάνη γιατί με συμπεριλαμβάνει στους συνεργάτες του στις εκδόσεις των ραψωδιών της Οδύσσειας, όπου έχω τη φιλολογική επιμέλεια.



1653086615233.png
1653086691326.png
1653086859156.png

Ιδιαίτερα τιμητικό για μένα ότι σε κάποιες ραψωδίες περιέχονται κείμενά μου. Αναφέρω στη Ραψωδία χ΄- ΜΝΗΣΤΗΡΟΦΟΝΙΑ - 2020 το κείμενό μου «Ομήρου Επίσκεψις». Ένα απόσπασμα:

«Πάντοτε είχα την πεποίθηση ότι ο Όμηρος ήταν υπαρκτός ποιητής, όπως αποδεικνύεται από τη δημιουργική βούλησή του. Η Μνηστηροφονία είναι τρανή απόδειξη. Είναι γνωστό ότι η Οδύσσεια αποτελείται από τρεις ενότητες. Οι δώδεκα ραψωδίες συγκροτούν τη Μνηστηροφονία, όσες Τηλεμάχεια και Φαικίδα μαζί. Από την αρχή ως το τέλος του έπους ο Όμηρος αναφέρεται στον Νόστο του Οδυσσέα, αλλά γιατί γίνεται ο Νόστος; Ο αγώνας του Οδυσσέα είναι για θρόνο – γυναίκα – βασίλειο – τάξη. Οι Θεοί στις συνελεύσεις τους – αγορά από το ρήμα αγείρω – αποφασίζουν: στην α΄ αγορά για επιστροφή Οδυσσέα, στη β΄ αγορά, επιπλέον, εκδίκηση μνηστήρων».

Η δεύτερη συμμετοχή μου είναι Ραψωδία λ΄ - ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ: Ο Κάτω Κόσμος – 2022, όπου δημοσιεύεται το κείμενό μου «Νέκυια, το ταξίδι μεταξύ ζωής και θανάτου…». Γράφω αρχίζοντας:

«Ο Όμηρος αποτελεί ένα κομβικό σημείο στην εξέλιξη του πολιτισμού, ένα μεταίχμιο. ‘Ενα ποτάμι, αλλά και μία γέφυρα. Κουβαλά πράγματα από το παρελθόν, γίνεται όμως και η βάση για να προχωρήσει ο κόσμος ο ελληνικός, ο ευρωπαϊκός, ο παγκόσμιος. Η σχέση θεών και ανθρώπων είναι το κυρίαρχο μοτίβο στον ρου της ιστορίας.

Η λ΄ ραψωδία της Οδύσσειας, η επονομαζομένη Νέκυια, εγκολπώνει το βασικό θέμα της σύνδεσης μεταξύ ζωής και θανάτου». Συνεχίζοντας την ανάλυσή μου σημειώνω:

«Ο Όμηρος απηχεί τις αντιλήψεις και τις απόψεις της εποχής του. Δεν τον θεωρώ μόνο πρώτο λογοτέχνη αλλά και πρώτο φιλόσοφο. Η ραψωδία λ΄ αποτελεί ένα προδρομικό κεφάλαιο βιοσοφίας» και καταλήγω: «Ο Όμηρος στάθηκε «αιώνιος δάσκαλος». Ενώ δεν υπήρχε διάκριση στα διάφορα είδη λόγου, διάκριση ανάμεσα στη λογοτεχνία και στη φιλοσοφία, ο Όμηρος είχε ενιαία αντίληψη του λόγου. Δεν είναι τυχαίο ότι στην κλασική εποχή όλα ξεκινούν από τον ομηρικό κόσμο».

Αυτό το διάστημα ο Ν. Φρ. Καμπάνης ετοιμάζει τη ραψωδία ν΄ της Οδύσσειας, όπου έχω τη χαρά και τιμή να δημοσιεύω ένα μικρό κείμενό μου με τίτλο «Λόγος και Σιωπή», όπου καταλήγω με το συμπέρασμα:

«Η Τέχνη αξιοποιεί την εναλλαγή «λόγου» και «σιωπής». Ο Όμηρος με τους στίχους αυτούς περιγράφει με τον προδρομικό λόγο του τον ουσιαστικό ρόλο της Τέχνης. Η σιωπή είναι το αποτέλεσμα της αφήγησης, όχι κατόπιν διαταγής ή σύμβασης (σιωπούμε όταν μιλά ο άλλος). Σιωπή ως επενέργεια της Τέχνης».


Για όλα τούτα νιώθω χαρά για τα έργα του Νίκου Φραγκίσκου Καμπάνη και ευγνωμοσύνη για τη συνεργασία μας, καθώς και για τη δυνατότητα που μου δίνει να προβάλλω τις απόψεις μου και την αγάπη μου για τον Όμηρο.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΞΑΝΘΗ, ΜΑΪΟΣ 2022​

 
Τελευταία επεξεργασία:
Νικόλαος Καμπάνης - Mentor

Νικόλαος Καμπάνης - Mentor

Μπλουζα Κάτω μέρος