ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ραψωδία δ': Οι επιδρομές των Αχαιών στην Ανατολική Μεσόγειο. ΥΞΩΣ και ΛΑΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ.

1600819225023.png


ΟΙ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΠΟΙΟΙ ΗΤΑΝ ΟΙ ΥΞΩΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΟΙ ΛΑΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ


«... Κύπρον Φοινίκην τε καὶ Αἰγυπτίους ἐπαληθείς,
Αἰθίοπάς θ’ ἱκόμην καὶ Σιδονίους καὶ Ἐρεμβοὺς
καὶ Λιβύην, ἵνα τ’ ἄρνες ἄφαρ κεραοὶ τελέθουσιν·
τρὶς γὰρ τίκτει μῆλα τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν.
Ἔνθα μὲν οὔτε ἄναξ ἐπιδευὴς οὔτε τι ποιμὴν
τυροῦ καὶ κρειῶν οὐδὲ γλυκεροῖο γάλακτος,

ἀλλ’ αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι. ...»
Ο Μενέλαος περιγράφει στον Τηλέμαχο και το γιο του Νέστορα Πεισίστρατο:
... Κύπρο Φοινίκη και Αιγύπτιους και περιπλανηθείς,
και έφθανα σ’ Αιθίοπες και Σιδονίους και Ερεμβούς
και σε Λιβύη, όπου και τα κριάρια αμέσως βγάζουν κέρατα·
γιατί τα φέρνουν βόλτα και γεννούν τρις τα αρνιά το χρόνο.
Όπου ούτε στερημένος άρχοντας καθόλου ούτε ποιμένας
για το κρέας και τυρί ούτε του γάλακτος που είναι και γλυκό,

αλλ’ ες αεί παρέχουνε ολόχρονα το γάλα να αρμέγουν. ...
Οδύσσεια δ΄ 83-89​

Στη Βόρεια Αφρική ανθούσε τη Μυκηναϊκή εποχή η κτηνοτροφία.

Η διαφορά αυτή με το σήμερα οφείλεται σε περιβαλλοντολογικά αίτια, διότι η κλιματική αλλαγή και η άνοδος του μέσου όρου της θερμοκρασίας καθώς και η ανομβρία έχουν επηρρεάσει τον τρόπο ζωής των κατοίκων.

Μία λοιπόν πλουτοπαραγωγική πηγή για τη Βόρεια Αφρική ήταν η ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ.

Άλλη ήταν η ατέλειωτη εκμετάλλευση της ΔΟΥΛΙΑΣ, γεγονός που αποκλειστικά προβάλλεται στη Βίβλο.

Σημαντικός παράγοντας όμως, όπως πιστεύουμε εμείς, ήταν η αξιοποίηση ΧΡΥΣΟΡΥΧΕΙΩΝ από περιοχές που γειτνίαζαν με την Άνω Αίγυπτο και τέλος...

Επιτυχείς ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ και ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ σε μακρινά παράλια όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε επί ΧΑΤΣΕΜΣΟΥΤ (γυναίκα Φαραώ) στην αταύτιστη και άγνωστη μέχρι σήμερα ΠΟΥΝΤ.

Είχαν λοιπόν τη δυνατότητα να παρέχουν δώρα σε όσους φιλοξενούν:




«... Φυλὼ δ’ ἀργύρεον τάλαρον φέρε, τόν οἱ ἔδωκεν
Ἀλκάνδρη, Πολύβοιο δάμαρ’, ὃς ἔναι’ ἐνὶ Θήβῃς
Αἰγυπτίῃς, ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται·
ὃς Μενελάῳ δῶκε δύ’ ἀργυρέας ἀσαμίνθους,
δοιοὺς δὲ τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα.
Χωρὶς δ’ αὖθ’ Ἑλένῃ ἄλοχος πόρε κάλλιμα δῶρα·
χρυσέην τ’ ἠλακάτην τάλαρόν θ’ ὑπόκυκλον ὄπασσεν

ἀργύρεον, χρυσῷ δ’ ἐπὶ χείλεα κεκράαντο. ...»
... κι έφερε η Φυλώ ταγάρι αργυρό, το που της έδωκε
η Αλκάνδρη, Πολύβοιου η δέσποινα, που έμενε στη Θήβα
την Αιγυπτιακή, πού ’ναι γεμάτη αναρίθμητα κτίσματα μα και πλούτο·
ο οποίος δυο λουτρά έδωκε στο Μενέλαο ασημένια,
και δύο τρίποδες, και δέκα τάλαντα από χρυσό.
Κι εκτός από αυτά προσέφερε η σύζυγος δώρα πολύτιμα για την Ελένη·
μια ρόκα να αστράφτει μα και με ρόδες δώρισε καλάθι

αργυρό, και τέλειωναν τα χείλια του φτιαγμένα από χρυσό. ...
Οδύσσεια δ' 125-132​
Παράλληλα όμως οι Αχαιοί με τίποτα δεν έλεγαν να σταματήσουν τις επιδρομές και για αυτό ο Οδυσσέας, όπως είδαμε στο γ΄ 162-164:​
... Και αφού μπήκαν στα ευέλικτα τα πλοία και πισωγύρισαν αυτοί
που είχαν αρχηγό τον Οδυσσέα, τον έμπειρο αυτόν με τον ποικίλο νου,
εκείνη τη στιγμή φέροντες σ’ Αγαμέμνονα Ατρείδη ενισχύσεις· ...​
Πραγματικότητα που επιβεβαιώνει, όπως επίσης είδαμε, και ο αλάνθαστος και αψεγάδιαστος Νέστορας γ΄ 105-106:​
... και όσα με τα πλοία στη θάλασσα τη σκεπασμένη με ομίχλη
περιπλανώμενοι έχοντας κατά νου τα λάφυρα, ’κει που ηγείτο Αχιλλεύς
...​
Όμως όπως διαβλέπουμε στην ανάλυση της ραψωδίας ο΄, όπου και ολοκληρώνεται η Τηλεμάχεια, και την οποία ήδη έχουμε δημοσιεύσει:​
... Ε και προσέφερε εκεί ο Φαίδιμος ο ήρως,
των Σιδονίων βασιλεύς, όταν δικός του δόμος ‘‘σκέπασε κι απ’ τα δυο’’
...
Οδύσσεια ο΄ 117-118
δ΄ 617-618: «... Πόρεν δέ ἑ Φαίδιμος ἥρως,
Σιδονίων βασιλεύς, ὅθ’ ἑὸς δόμος ἀμφεκάλυψεν ...»​

Το ίδιο με βελτιωμένη μετάφραση ως εξής:​
... (Ε) και εκεί τον πρόσφερε ο Φαίδιμος ο ήρως (με αγάπη),
των Σιδονίων βασιλιάς, όταν η στέγη η δική του μας κάλυψε τους δυό
...​

Κατ’ αρχάς να θυμίσω ότι το ουσιαστικό - φαίδιμος - έχει σχέση με τα μετά θάνατον. Π.χ. ο γιος του Φρόνιου ο Νοήμων που έχει δανείσει το πλοίο στον Τηλέμαχο είναι Φαίδιμος, γιατί κατά τη συζήτηση ετίθετο το ενδεχόμενο ναυαγίου! Π.χ. ο Φαίδιμος ώμος του Οδυσσέα και το κουπί επ’ αυτού έχει σχέση με τη δημιουργία του τάφου του Οδυσσέα κ.λπ.


Να θυμίσω επίσης, ότι στους Μικρασιάτες ακούγεται η κατάρα: ‘‘Να καλύψω κι απ’ τα δυο να ησυχάσω!» Που σημαίνει ότι ο ΔΟΜΟΣ που ΑΜΦΕΚΑΛΥΨΕΝ ήταν ένα ταφικό μνημείο.


ΑΡΑ, ο αγαπητός φίλος Φαίδιμος είχε γίνει ΗΡΩΣ μετά θάνατον και τα δώρα ο Μενέλαος τα απέκτησε κατόπιν ΤΥΜΒΩΡΥΧΙΑΣ.


Έτσι, όπως υποσχεθήκαμε στη γ΄ ραψωδία, αφήσαμε τον ίδιο το Μενέλαο να μας περιγράψει, στην ο΄, πού βρήκε τα δώρα που έφερε με τα πλοία, τα οποία «...ὅσα οἱ νέες ἄχθος ἄειραν...» (Οδύσσεια γ΄ 312), δηλαδή όσα γι’ αυτόν τα πλοία θα άντεχαν!



1600822050589.png

Λαξευτός Θολωτός Μυκηναϊκός τάφος. Ομηρική Σπάρτη (Πελλάνα).

Αυτοί ήταν παλιότερα οι Υξώς, κατόπιν οι Λαοί της Θάλασσας και έτσι οικοδομήθηκαν οι ΠΟΛΥΧΡΥΣΕΣ ΜΥΚΗΝΕΣ. Με πλούτο που άρπαζαν εδώ κι εκεί οι Αχαιοί. Από λαούς που υπέφεραν, πόνεσαν, έκλαψαν κατά το ΑΧΕΥΩΝ, ΑΧΕΩΝ (=τεθλιμένος, λυπημένος), κατά το ΑΧΝΥΜΑΙ (=θλίβομαι, λυπούμαι, κατέχομαι από αγανάκτηση), κατά το ΑΧΟΜΑΙ (=πενθώ, θλίβομαι), και κατά το ΑΧΟΣ (=πόνος, λύπη, αθυμία).

Γι’ αυτό όταν ΚΑΠΟΙΟΙ τελικά σήκωσαν κεφάλι και επέδραμαν ΔΟΥΡΑ ΦΕΡΟΝΤΕΣ, περνώντας πάνω από πακτωμένα ‘‘Δουρατέα’’ πλοία-νήες, κοντά στη ΝΑΥΠΑΚΤΟ, εκεί στο ΡΙΟ - ΑΝΤΙΡΙΟ, επονομαζόμενοι ΔΩΡΙΕΙΣ, δεν έμεινε τίποτε όρθιο και όλα τα ανάκτορά τους κάηκαν και ξεθεμελειώθηκαν.

Άρα τελικά οι Αχαιοί έκαναν επιδρομές στην Αίγυπτο όπως βλέπουμε στο γ΄301-302:

... Όπως ο μεν σηκώνοντας από εκεί χρυσό πολύ και πλούτο
μάζευε με τα πλοία από αλλόθρησκους (κι αλλόγλωσσους) ανθρώπους
· ...​

...Και γι’ αυτό από το βάρος των λαφύρων τα πλοία του Μενελάου κατά την επιστροφή από την Αίγυπτο, είχαν ‘‘καθίσει’’ γ΄ 311-312 :


... την ίδια μέρα κι έφθανε μ’ αλαλαγμούς (υποδοχής κι) αγάπης ο Μενέλαος
φέρνοντας δώρα άφθονα, όσα γι’ αυτόν τα πλοία απ’ το βάρος θα αντέχαν
. ...​

Έφταναν λοιπόν στο Γύθειο (π.χ) - ή στη Σκάλα που τότε ήταν λιμάνι (!) - τα πλοία, αποβιβάζονταν οι ‘‘Conquistadores’’ - επιδρομείς, και σε πομπή ο Μεγάλος Βασιλιάς πάνω σε άρμα επεδείκνυε τον πλούτο που έφερε, ενώ συγχρόνως, όλο το ψιλολόι από τα λάφυρα πετούσε στο λαό - με τη βοήθεια ημίγυμνων θεραπαινίδων ! - και όποιος προλάβει: ΘΡΙΑΜΒΟΣ. Ακολουθούσαν οι σκλάβες δεμένες: ΕΥΦΟΡΙΑ !!

Όμως παρ’ όλα αυτά μετά από λίγο καιρό, τα βασίλεια των Αχαιών κατέρρευσαν και ίσως οι ηγεμόνες οδηγήθηκαν στην πυρά.​
Η ανάμνηση αυτή έγινε έθιμο και σώζεται μέχρι σήμερα στα τότε μετόπισθεν τών Αχαιών όπου διατηρήθηκε και το όνομα:​

Έχετε αγαπητοί φίλοι παρακολουθήσει τον Καρνάβαλο της Πάτρας, της πρωτεύουσας της ΑΧΑΪΑΣ, που φέρει το όνομα αυτό λόγω των Αχαιών - ή Αχαγιάβε κατά τους Χετταίους (εκεί κοντά στην Αχαγιά);


- Αφού παρελάσει ο βασιλιάς Καρνάβαλος, όπου πανέμορφες ‘‘κόρες’’ σκορπάνε από το άρμα σοκολάτες και άλλα τινά...​
... Αφού επιδοθούν οι νέοι στα οργιώδη ‘‘μπουρμπούλια’’ ...​
... Το βράδυ ο Καρνάβαλος καίγεται !​
Πώς όμως περιγράφονται από άλλες πηγές οι δραστηριότητες των ‘‘ΛΑΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ’’ και παλαιότερα των ΥΞΩΣ;​
ΟΙ ΥΞΩΣ
Μέρος 1ο από το άρθρο "ΟΙ ΥΞΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΑΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ", του Μάκη Λυκούδη.

Το ανατολικό μέρος της Μεσογειακής λεκάνης φαίνεται, συμφώνως με όσα μας λένε επιστήμονες και ερευνητές της ιστορίας και των πολιτισμών της περιοχής, να συγκλονίζεται εδώ και χιλιάδες χρόνια από πολέμους, μετακινήσεις λαών, ακμή και πτώση μεγάλων δυνάμεων και πολιτισμών. Επειδή κυρίαρχο στοιχείο σε όλα αυτά στη συγκεκριμένη περιοχή είναι η θάλασσα, οι λαοί που ζούσαν από αυτήν και που χάραξαν δρόμους επάνω της ήσαν πολλοί και με πολλές διαφορές μεταξύ τους.

Για χιλιετίες, ισχυρή δύναμη της περιοχής ήταν η Αίγυπτος και οι αναφορές που βρίσκουμε στα μνημεία της αποτελούν για μας κύρια πηγή πληροφόρησης για επιδρομές λαών στην περιοχή.

Το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα π.Χ. οι «Ερυθρομέλανοι» Υκσώς, ένας λαός ή συμμαχικό μείγμα λαών, που ακόμη καλύπτονται από πέπλο μυστηρίου, επιτίθενται, καταλαμβάνουν την Κάτω Αίγυπτο μεταξύ 1650 (1) και 1630 π.Χ. και κυριαρχώντας στην περιοχή, καταλύουν την παρηκμασμένη 13η δυναστεία και τη βασιλεία του τελευταίου της Φαραώ Νεφερχοτέπ Γ΄ και εγκαθιστούν τη δική τους 15η (2) , με δικούς τους Φαραώ, για έναν αιώνα με πρωτεύουσα την Άβαρι στο Δέλτα του Νείλου. Η επικράτησή τους έγινε χάρη της βίαιης ορμής τους, των ισχυρών όπλων τους και στη χρήση του πολεμικού άρματος που ήταν άγνωστο μέχρι τότε στην Αίγυπτο.

«Υξώς» ονομάστηκαν από τους Αιγυπτίους, ενώ ο Μανέθων (3) τους ονόμαζε «Βασιλείς Ποιμένες» προφανώς θέλοντας να τους υποβαθμίσει, κάτι που γίνεται στις Αιγυπτιακές αναφορές, όταν οι μεταγενέστερες εξαφανίζουν τις ανεπιθύμητες προγενέστερες, όπως αυτές των Υξώς.

Για την προέλευση τους οι απόψεις διίστανται. Πιστεύεται πως ή ήσαν σημιτικής καταγωγής με προέλευση περιοχές που θεωρούνται κοιτίδα τους ή ήσαν από περιοχές της Ινδίας.

Αυτοί που, με Εβραιοκεντρικό χαρακτήρα, θεωρούν τους Υξώς ως τέτοιας σημιτικής καταγωγής, πέραν των άλλων αναφέρονται και σε κείμενα του κορυφαίου Ιουδαίου ιστορικού και συγγραφέα του 1ου μ.Χ. αιώνα Ιώσηπου, όπου λέει ότι συμφώνως με χαμένες αναφορές του Μανέθωνα οι Υξώς ήσαν τα 12 παιδιά του Ιακώβ, που με τα στρατεύματά τους κατέλαβαν την Κάτω Αίγυπτο και ότι μετά την εκδίωξή τους από την Αίγυπτο επέστρεψαν στα πατρώα εδάφη. Επικρατέστερη όμως σήμερα χρονολογική περίοδος της Εξόδου των φυλών του Ισραήλ, θεωρούνται τα μέσα του 13ου αιώνα π.Χ., στα τελευταία χρόνια του Φαραώ Ραμσή Β΄ ή τα πρώτα της βασιλείας του διαδόχου του Μερνεπτά, άρα δεν συμπίπτει χρονικά με την εκδίωξη των Υξώς.

Πιο διευρυμένες απόψεις περί σημιτικής καταγωγής θεωρούν τους Υξώς συροπαλαιστινιακής προέλευσης και πως φυλές του Ισραήλ ήσαν μέρος των δυνάμεων των Υξώς, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά την εισβολή τους, από φυλές του Ισραήλ που προϋπήρχαν των Υξώς στην Αίγυπτο.

Η άλλη άποψη θέλει τους Υξώς να προέρχονται από περιοχές των Ινδιών και τη δύναμή τους να συγκροτείται από λαούς των περιοχών αυτών.




Επίσης ως πολεμιστές και διώκτες που κατατρόπωσαν τους Υξώς και συνέβαλαν στην εκδίωξή τους, αναφέρονται και πρόσωπα όπως ο Περσέας, ο Διόνυσος Β΄ και ο Μίνωας Α΄ που χρονολογικά δεν συμπίπτουν. Θα μπορούσαμε όμως να θεωρήσουμε πιθανό, στην εκδίωξη των Υξώς από τους Αιγυπτίους να συνέδραμαν Μινωίτες, αφού είχαν καλές σχέσεις μαζί τους και ίσως η κατοχή της Κάτω Αιγύπτου από τους Υξώς να είχε πλήξει τα συμφέροντα των Μινωιτών στην περιοχή. Προϋπόθεση γι’ αυτή την εκδοχή είναι να μην έχει προηγηθεί η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας, αν θεωρήσουμε αυτό το γεγονός υπεύθυνο για τον αφανισμό τους, για την οποία δεν υπάρχει ακριβής χρονολόγηση.

Οι Υξώς εκδιώχθηκαν περί το 1540 π.Χ., όταν Φαραώ τους ήταν ο Χαμουντί, από τον Άμωση Α’ (Αχμόσες) Φαραώ της 18ης δυναστείας της Άνω Αιγύπτου με πρωτεύουσα τη Θήβα (4) , ο οποίος και αποκατέστησε την ενότητα του Αιγυπτιακού βασιλείου ή από τον Κάμωση τελευταίο της 17ης (1640-1550). Δεν αποκλείουμε ο Κάμωσης να ξεκίνησε τον αγώνα της εκδίωξης και ο Άμωσις να τον ολοκλήρωσε ή να πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο και για σύγχυση ημερομηνιών. Λίγα χρόνια μετά ο Τούθμωσης Α΄ αποκαθιστά το μεγαλείο της Αιγύπτου, κατακτά τη Νουβία και περιοχές της Ασίας που εκτείνονται πέραν του Ευφράτη.

Πιστεύεται ότι μετά την πτώση της δυναστείας τους και το διωγμό τους από την Αίγυπτο οι Υξώς κατέφυγαν στο Ουγκαρίτ (παράλια περιοχή της σημερινής Συρίας) ενισχύοντας το εκεί βασίλειο που είχε ιδρυθεί από τους δικούς τους Φαραώ και που καταστράφηκε αργότερα, όπως θα δούμε, από τους «Λαούς της Θάλασσας».



(1) Οι χρονολογήσεις και τα αντίστοιχα ονόματα εκείνης της εποχής δεν είναι συγκεκριμένα και ίδια σε όλες τις πηγές, γι’ αυτό
και είναι πιθανή η ανακρίβεια κάποιων στοιχείων.
(2) Παρεμβάλλεται η 14η με ένα μόνο Φαραώ το Νεχεσί, άρα βραχύβια και μεταβατική μέχρι την τελική επικράτηση των Υξώς.
(3) Ο Μανέθων ήταν Αιγύπτιος αρχιερέας και ιστορικός του 3ου αιώνα π.Χ. Έγραψε στα Ελληνικά την ιστορία της Αιγύπτου από
την αρχαιότητα μέχρι την εποχή του Μεγάλου Αλέξανδρου.
(4) Στην Άνω Αίγυπτο εγκαθιδρύθηκαν ανεξάρτητες δυναστείες παράλληλες με αυτές των Υξώς.
 
Τελευταία επεξεργασία:

Σχόλια

Μπλουζα Κάτω μέρος