Φιλοίτιος. Η σχέση μεταξύ δήμου Ιθάκης και δήμου Κεφαλλήνων στην Οδύσσεια.

1592768631924.png

«…Ἀλλ᾽ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετ᾽ ἄεθλον,
οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυνὴ κατ᾽ Ἀχαιίδα γαῖαν,
οὔτε Πύλου ἱερῆς οὔτ᾽ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·
οὔτ᾽
αὐτῆς Ἰθάκης οὔτ᾽ ἠπείροιο μελαίνης·
καὶ δ᾽ αὐτοὶ τό γε ἴστε· τί με χρὴ μητέρος
αἴνου;…»
Μετάφραση:
... Αλλά εμπρός, μνηστήρες, επειδή φαίνεται αυτός σπουδαίος άθλος,
τέτοια γυναίκα (άλλη) τώρα δεν είναι μες στη γη των Αχαιών,
ούτε σε Πύλο ιερή ούτε σε Άργος και Μυκήνες·
ούτε σ’ αυτή
την ίδια την Ιθάκη ούτε στη μαύρη τη στεριά·

κι οι ίδιοι ασφαλώς γνωρίζετε αυτό· γιατί χρειάζεται σ’ εμέ μητέρα να παινέψω; ...
Οδύσσεια φ΄ 106-110​

Ο Όμηρος εδώ τοποθετεί σκανδαλωδώς το ‘‘αἴνου’’ ακριβώς κάτω από το ‘‘ἠπείροιο μελαίνης’’… Μα ο Αίνος είναι η αιτία που η στεριά είναι μαύρη λόγω της Κεφαλληνιακής ελάτης!

Αυτές οι σκανδαλώδεις συμπτώσεις, έκαναν τον Νίκο Λιβαδά να φύγει μια ώρα αρχύτερα να πάει να συναντήσει τον Όμηρο για να τον ρωτήσει!!

Άλλη σύμπτωση είναι ο παραλληλισμός από τη μια δυτική Πύλοςανατολικά Άργος και Μυκήνες, Ιθάκη δυτικήμαύρη στεριά ανατολική, δηλαδή ο κύριος κορμός της Κεφαλλονιάς.


Φιλοίτιος. Σχέση μεταξύ Ιθάκης και δήμου Κεφαλλήνων, καθώς και με τη μαύρη τη στεριά (τε καὶ ἠπείροιο μελαίνης·)

... Σ’ αυτούς κι επήλθε τρίτος ο Φιλοίτιος, ο ομαδάρχης των ανδρών,
βόδια ελεύθερης βοσκήςκαι αίγες τροφαντές φέρνοντας στους μνηστήρες·
που βέβαια
τους πέρασαν βαρκάρηδες, που κι άλλους

στέλνουν ανθρώπους, που σ’ αυτούς έρχονται και ζητάνε. ...
Οδύσσεια υ΄ 185-188​

Δεν ζητάμε πολλά!...

... Θέλουμε κάποια Ιθάκη κοντά σε μέρη με βόδια ελεύθερης βοσκής και εφαπτόμενη με βράχια για κατσίκια εξαιρετικής ποικιλίας, το οποίο μέρος να έχει σημείο απ’ όπου βαρκούλες ή σχεδίες να μεταφέρουν σε αυτήν την Ιθάκη τα παραπάνω κτηνοτροφικά προϊόντα.

Γνώρισα έναν καταπληκτικό Κεφαλλονίτη εκεί σε ένα κτήμα με ελιές 5000 χρόνων(!!), που παρ’ όλο ότι δεν με πιστεύει, και συμπόσια διοργανώνει για την Ομηρική Ιθάκη και, ας μη θέλει, εγώ Φιλοίτιο τον λέω.


1592769623722.png

Δεν είναι τρεις, αλλά μια ελιά που έχει ανοίξει στα τρία!
Περιγράφει ο Φιλοίτιος πως έγινε βουκόλος και πως τον έστειλε ο Οδυσσέας γι' αυτή τη δουλειά απέναντι στον δήμο Κεφαλλήνων:​
«… Εἰ δ᾽ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,
ὤ μοι ἔπειτ᾽ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μ᾽ ἐπὶ βουσὶν
εἷσ᾽ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ….»
... Αν όμως ήδη πέθανε και είν’ στου Άδη τα παλάτια,
ωιμέ πόσο αξιόλογος για ’με ο Οδυσσεύς, που ’μένα για τα βόδια
έστειλε τόσο δα μικρό στο δήμο Κεφαλλήνων. ...
Οδύσσεια υ΄ 208-210

Αντίθετα με το άστυ, που είναι η πόλη, δήμος είναι όλη η περιφέρεια γύρω από το άστυ.

Παλιά με τον ‘‘Καποδίστρια’’, το νόμο για τις συνενώσεις χωριών, είχε προκύψει κάτι σαν αυτόν τον δήμο της Ομηρικής εποχής, όπου από τη μια δυτικά ο δήμος Παλικής και απέναντι στον κύριο κορμό της Κεφαλλονιάς ο δήμος Αργοστολίου που περιελάμβανε τη Θηναία. Το ίδιο έχει γίνει πάλι εδώ και λίγους μήνες.

Το ‘‘Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ’’, προσδιορίζει ότι τα βόδια ο Φιλοίτιος τα έβοσκε εκεί που ήταν περιοχές Κεφαλλήνων, δηλαδή στον κύριο κορμό της Κεφαλλονιάς.

Ο Όμηρος μας αποκαλύπτει έτσι, ότι το νησί ποτέ δεν λεγόταν Σάμη, αλλά Γη των Κεφαλλήνων, ειδικά το ηπειρωτικό του μέρος.



«… Αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
πόλλ᾽ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντος
ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντ᾽ αὐτῇσι βόεσσιν,
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένοντα

βουσὶν ἐπ᾽ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν …»
Μετάφραση:
... Τότε για ’με ένας καημός μέσα στα φυλλοκάρδια
πολύ ανανταριάζει· χειρότερο που ζει ο γιος
σε άλλες πολιτείες να φτάσω με τα βόδια πηγαίνοντας σ’αυτούς,
σε ξένους άνδρες· που αυτό όμως το τρέμω, εδώ να απομείνω

με βόδια γι’ αλλότριους σκοπούς καθήμενος (εδώ) να υποφέρω. ...
Οδύσσεια υ΄ 217-221​
Για τον Φιλοίτιο είναι εύκολο, εκεί στη Γη των Κεφαλλήνων, να δραπετεύσει, μαζί με τα κοπάδια, σε άλλους Κεφαλλονίτες ηγεμόνες, βασιλείς, μεγαλοβοσκούς.​
Το ίδιο από το Ζήσιμο Σιδέρη:
Κι ο νους μου συχνά κάνει
μια σκέψη μέσα μου κακή, να πάρω τα γελάδια,
αν κι είναι ο γιος του στη ζωή, κι αλλού να πάω στα ξένα,
και μια άλλη πιο χειρότερη, να μείνω εδώ για πάντα,

τα ξένα βόδια να φυλώ με σπλάχνα μαραμένα. ...

«… νῦν δ’ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα, μὴ τάχα πάντες
ἐνθάδ’
ἐπέλθωσιν Ἰθακήσιοι, ἀγγελίας δὲ
πάντῃ ἐποτρύνωσι Κεφαλλήνων πολίεσσιν
.
’’ …»
Μετάφραση:
Όμως φοβάμαι τώρα φανερά, μήπως αμέσως όλοι
εδώ επέλθουν Ιθακήσιοι (επιτεθούν), και με μηνύματα
όλες των Κεφαλλήνων τις πόλεις ξεσηκώσουν
’’ …
Οδύσσεια ω΄ 353-355​

Έχουν πια σκοτωθεί οι μνηστήρες, και ο Λαέρτης, με σωφροσύνη σκεφτόμενος, φοβάται μήπως πάνε οι Ιθακήσιοι να ξεσηκώσουν τις πόλεις των Κεφαλλήνων, εκεί κοντά, για να πάρουν εκδίκηση. Δεύτερη καθοδηγητική σύμπτωση: Το ‘‘αἰνῶς’’ βρίσκεται σε γειτονικό στίχο με τις ‘‘Κεφαλλήνων πολίεσσιν’’ Όπως ο Αίνος, το βουνό, είναι κοντά στις πολιτείες των Κεφαλλονιτών, Αργοστόλι και Σάμη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Όσο κι αν ψάξει κανείς για άλλη Ομηρική Ιθάκη που να ταιριάζει τόσο πολύ με τη στεριά της γης των Κεφαλλήνων και όσα άλλα περιγράψαμε λίγο πριν, δεν θα βρει καμιά άλλη υποψήφια να μοιάζει τόσο πολύ με αυτά που περιγράφει ο Όμηρος, εκτός από μια, την Παλική της Κεφαλλονιάς !

Από τις φωτογραφίες μάλιστα που λάβαμε κατά τη διάρκεια αρκετών ‘‘Ομηρικών εξερευνήσεων’’, ίσως παρακινηθεί ο αναγνώστης να επισκεφθεί κάποτε το τοπίο και να ‘‘αντέξει’’ την υπέροχη διαδρομή των 1.500 μέτρων στο σκεπαστό φαράγγι της Κριτονού Θηναίας Κεφαλληνίας μέχρι τη θάλασσα, ακολουθώντας τις οπλές των βοδιών και τα χνάρια του Φιλοίτιου.
Φτάνοντας δε στην παραλία θα προβληματιστεί αν οι πορθμήες έφερναν τους ταξιδιώτες δεξιά προς τις παλιές φυλακές ή κατευθείαν μπροστά προς το Λιβάδι, κάτω από τον Κρίκελλο.

1592772422234.png

Η αρχή του φαραγγιού της Κριτονού

1592773200704.png

Κατεβαίνοντας από την Κριτονού στην παραλία για να περάσουμε απέναντι όπως με τους πορθμήες ο Φιλοίτιος.

1592773343641.png

Αν εσείς σε μια εκδρομή συναντήσετε κάτι μεταφυσικό, θα καθίσετε να το φωτογραφίσετε, ή θα το βάλετε στα πόδια; Κάπου πριν από το τέλος του φαραγγιού, αφού είχαμε προσπεράσει ήδη ένα Golf που κάποτε είχε πέσει στον γκρεμό, αλλά ευτυχώς η ΕΜΑΚ τότε τους είχε βρει ζωντανούς, συναντήσαμε δεξιά μας στα βράχια μια τεράστια μορφή Κύκλωπα !
ΚΥΚΛΩΨ: «...θαῦμα τέτυκτο πελώριον, ...ἐώκειν ...ῥίῳ ὑλήεντι ὑψηλῶν ὀρέων, ...» Οδύσσεια ι΄ 190,191,192

1592772239701.png

« ...πορθμῆες δ᾽ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλους ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅ τέ σφέας εἰσαφίκηται. ...»
1592772116206.png

... που βέβαια τους πέρασαν βαρκάρηδες, που κι άλλους στέλνουν ανθρώπους, που σ’ αυτούς έρχονται και ζητάνε. ...
1592772046222.png


1592771847871.png

Ο κοίλος γιαλός της πόλης της Ιθάκης του Ομήρου, στην τοποθεσία Βάλτος Λιβαδιού

1592771786936.png

Το τρίτο μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου: Ο κόλπος του Λιβαδιού στην Κεφαλλονιά ή ‘‘πολυβενθής λιμένας της Ιθάκης’’
 
Τελευταία επεξεργασία:
Μπλουζα Κάτω μέρος